1 Eylül 2026 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Millî İstihbarat Teşkilatı ve Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi ile eşgüdüm halinde FETÖ/PDY’nin güncel bilişim yapısına yönelik soruşturma başlattığını ve eşzamanlı operasyonlar düzenlendiğini duyurdu. Açıklamaya göre, örgüt faaliyetinin şifreli mesajlaşma uygulaması Signal üzerinden yürütüldüğü değerlendirilen 13 şüpheli hakkında yakalama kararı verildi. Aynı gün 10 kişi gözaltına alındı; diğer üç kişinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü belirtildi.

Açıklama, kamuoyu tartışmasının merkezine Signal’i yerleştirdi. Buna karşılık, dayanak alınan somut mesajlar, her şüpheliye isnat edilen bireysel fiiller ve — asıl önemlisi — Signal verisinin hangi yöntemle elde edildiği ortaya konmadı. Türkiye’de Signal kullanımı tek başına hukuka aykırı değildir. Hukuki mesele, uygulamanın kullanılıp kullanılmadığı değil; verinin nasıl elde edildiği, savunmaya ne ölçüde açıklandığı ve bunun otomatik bir suçluluk karinesine dönüştürülüp dönüştürülmediğidir. Bu bakımdan AİHM’nin ByLock içtihadı ile EncroChat, SkyECC ve ANOM başvuruları belirleyici önemdedir.

ByLock: Yalçınkaya kararı ve iki temel ihlal

ByLock deliline ilişkin esas karar, 26 Eylül 2023 tarihli Yüksel Yalçınkaya / Türkiye Büyük Daire kararıdır (Başvuru no. 15669/20). Mahkeme, ByLock kullanımının tek başına ve otomatik biçimde terör örgütü üyeliğinin kanıtı sayılmasının, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesini (AİHS md. 7) ihlal ettiğine karar verdi. Ham veri ile teknik yöntemin savunmaya açılmaması ve ulusal mahkemelerin delilin güvenilirliğini yeterince denetlememesi ise adil yargılanma hakkını (md. 6) ihlal etti. Kararın özü şudur: Şifreli bir uygulamanın kullanımı, suçun maddi ve manevi unsurları bireyselleştirilmiş biçimde incelenmeden otomatik mahkûmiyete dönüştürülemez. Delilin kaynağı, bütünlüğü ve elde edilme yöntemi yargısal denetime açık değilse adil yargılama güvenceleri zedelenir.

EncroChat ve SkyECC: henüz esasa ilişkin nihai ihlal kararı yok

EncroChat ve SkyECC dosyalarında henüz esastan verilmiş nihai bir ihlal kararı bulunmamaktadır.

A.L. ve E.J. / Fransa (Başvuru no. 44715/20 ve 47930/21) kararında Mahkeme, 17 Ekim 2024 tarihinde, Fransa’daki iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvuruları kabul edilemez buldu.Mahkeme, EncroChat, SkyECC ve ANOM’a ilişkin üç başka başvuruyu da ilgili hükümetlere bildirmiştir.

Silgir / Almanya (Başvuru no. 27618/21 ve 22234/25) başvurusunda EncroChat verilerine dayanan Almanya tarafindan verilen mahkûmiyeti tartışılmaktadır. Başvurunun özü, teknik özelliklerin ve ham verinin savunmadan gizlenmesi ile avukat–müvekkil iletişimlerinin dinlenmesidir. Şikâyetler özel hayata saygı (md. 8), kişi özgürlüğü ve güvenliği (md. 5) ve özellikle adil yargılanma hakkına (md. 6) dayanmaktadır.

Isha ve Emmen / Norveç (Başvuru no. 7905/25 ve 9417/25) dosyası, Fransız makamlarından alınan EncroChat ve SkyECC verilerinin Norveç yargılamasında kullanılmasına ilişkindir. Asıl sorular, bu verinin mahkûmiyet bakımından belirleyici olup olmadığı, bütünlük ve sahihliğin bağımsız biçimde denetlenip denetlenemediği ve savunmanın delili gerçek anlamda tartışma imkânı bulup bulmadığıdır.

Raal / Estonya (Başvuru no. 14711/25 ve 14712/25) de tebliğ edilmiş olup derdesttir. ANOM yargılamaları yapısal bakımdan benzer madde 6 sorularını gündeme getirmektedir. EncroChat ve SkyECC’ten farklı olarak ANOM’un kollukla iş birliği içinde tasarlanıp işletildiği ileri sürüldüğünden, soruşturma provokasyonu, operasyonel kontrol ve açıklama yükümlülüğü de tartışmaya eklenmektedir. Temel adil yargılanma sorunları — delile etkili itiraz, sahihliğin bağımsız denetimi ve silahların eşitliği — SkyECC ve EncroChat davalarıyla büyük ölçüde örtüşmektedir.

Signal verileri nasıl değerlendirilmeli?

Signal dosyası EncroChat, SkyECC ve ByLock’tan ayrılmaktadır. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı açıklamasından, şüphelilerin telefon şifrelerini verdikleri ve hesaplarındaki mesajlara cihazlar üzerinden erişildiği kuvvetle anlaşılmaktadır. Bu durumda sorun, kitlesel gizli dinleme veya uygulamanın uzaktan ele geçirilmesi değil; elkoyulan telefona erişim ve cihazda saklanan mesajların kullanılmasıdır. Dolayısıyla Yalçınkaya ve EncroChat hattında tespit edilen asıl sorun — ham veri ile teknik yöntemin savunmadan gizlenmesi ve delilin otomatik suçluluk karinesine dönüştürülmesi — aynı biçimde ortaya çıkmayabilir. Bu, hukuki denetimin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Aksine, aşağıdaki hususların titizlikle incelenmesi gerekir:

• Şifre rızayla mı, yoksa baskı altında mı verildi?

• Kendini suçlamama hakkı gözetildi mi?

• Arama ve elkoyma hukuka uygun muydu?

• Cihazdan alınan mesajların kaynağı, bütünlüğü ve aktarım zinciri denetlenebilir mi?

Sonuç

Şifreli mesajlaşma verisi, tek başına suçluluk karinesi değildir. Mahkeme bunu ByLock bağlamında açıkça ortaya koymuş; EncroChat, SkyECC ve ANOM başvurularında da benzer soruları sormaktadır. Signal bakımından tartışmanın ağırlık merkezi, kitlesel uzaktan dinlemeden elkoyma, rıza, kendini suçlamama hakkı ile mesajların kaynağı ve bütünlüğünün denetlenebilirliğine kaymaktadır. Asıl mesele uygulamanın adı değil; delilin nasıl elde edildiği, mahkemede test edilip edilemediği ve adil yargılama güvencelerine uyulup uyulmadığıdır.

*Bu metin, İngilizce asıl metnin insan kontrolünden geçmiş yapay zekâ çevirisidir.

________________________________________

Nasıl yardımcı olabiliriz | Turkut Legal

Turkut Legal, Signal, ByLock, EncroChat ve SkyECC dahil olmak üzere şifreli mesajlaşma delillerini içeren ceza ve insan hakları dosyalarında hukuki danışmanlık sunmakta; Avrupa mahkemeleri için adil yargılanma standartları, ham veri ve teknik yöntemin açıklanması, arama ve elkoyma, cihaza erişimde rıza ile kendini suçlamama hakkı konularında uzman görüşü hazırlamaktadır.

Kurucumuz Dr. Emre Turkut, Statewatch tarafından yayımlanan ByLock ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi konulu uzman raporunun yazarlarından biridir ve dijital delillerin kullanımına ilişkin yargılamalarda hukuki mütalaalar sunmuştur.

Elkoyulan telefondan alınan mesajların hukuka uygun biçimde mahkûmiyete dayanak olup olamayacağı, savunmaya verinin kaynağını ve bütünlüğünü gerçek anlamda denetleme imkânı tanınıp tanınmadığı veya delilin otomatik suçluluk karinesine dönüştürülüp dönüştürülmediği tartışılıyorsa, hukuki riskin gerekli kesinlikle belgelenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.